احمد مجد الاسلام كرمانى
12
سفرنامه كلات ( فارسى )
ميرسانند اقلا صد تومان خسارت مالى و هزار تومان خسارت آبروئى براى او وارد كردهاند و بعد از حضور اگر ادعاى مدعيرا پذيرفته كه با قلق و ده يك و خدمتانه فراش و فراشباشى و منشىباشى را ميدهد و الا مبلغى ميدهد تا رجوع بمحضر حاكم شرع و مرافعه شرعيه مىشود ، يك نفر هم مأمور مىشود كه همراه آنها برود تا موقع ختم عمل به قسم يا حكم يا مصالحه با آنها همراه است و مخارج آن مأمور را طرفين ميپردازند و بعد از ختم عمل هم ده يك و ده نيم را بطيب نفس ميدهند و در موقعى كه كسى فى الجمله مقصر باشد مثل اينكه سيلى به روى كسى زده باشد يا با شريك و همسايهاش نزاع كرده باشد و طرفش بحكومت متظلم شود و براى رسيدگى باحضار او بفرستند بلا استثنا معمول است كه از دكان شخص معروض يا خانهاش كه او را پيدا ميكنند دو سه نفر ببازو و كمربند او ميآويزند دو سه نفر هم اطراف او را محاصره نموده سيلى به صورتش ميزنند و با چوب و پشت قداره بسر و كلهاش ميكوبند و ضمنا جيب و بغل او را خالى مينمايند و اين ترتيبات بقدرى در ايران معمول و متداول است كه ابدا در انظار اهالى عظمتى ندارد و حرف تازه نيست كه جالب دقت تماشاچيان شود و مكرر در روز مىبينند و ميگذرند ، چنان كه نوشتيم اين فراشها مواجب و شهريه معينى ندارند بلكه در ماه مبلغى هم بفراشباشى و نايب و دهباشى و يوزباشى تعارف ميدهند كه بفراشى پذيرفته شوند و چون فراش هيچ قسم هنرى و كمالى لازم ندارد مكر رذالت و دنائت و وحشىگرى و فوحشهاى غريب و عجيب دادن و اغلب مست بودن و باندك چيزى متغير شدن و قداره كشيدن و زخم زدن و از احدى ملاحظه نداشتن لهذا اين صنف از مردم در ايران زيادند و در ادارات دولتى بىاندازه جمع ميشوند . نهايت آنكه فراشهاى دولتى كه سپرده بحاجب الدوله هستند از ديگران محترمتر و اعتبار و افتخارشان بيشتر است و تقريبا سالى صد هزار تومان بعنوان مواجب فراشخانه از ديوان دريافت و از دفتر برات صادر مىشود و